Waarom moet het zo ? Waarom is er altijd wel wat ? Goeie vraag.
Wil je liever dat ik omkeer en naar huis ga ?
Het gaat om de Himalaya. Hoe lang heb ik 't daar nu al niet over ?
Veel te lang.
Horst, help je me als we er zijn ? - Natuurlijk.
Ingrid, hou op.
Oostenrijk 1939
Laten we er maar 't beste van maken.
Waar blijft die gast die ons zou ophalen ?
Aan de kant.
Aan de kant, jullie.
Mr Harrer ? Uw kaartjes... - Ik ben laat. Breng me naar de trein.
U begrijpt 't verkeerd. Ik ben Peter Aufschnaiter, de expeditieleider.
Daar heb je onze gevierde held. Mr Harrer...
... we zijn heel blij dat er een Duitse held in het team zit.
Ik kom uit Oostenrijk.
Maar als lid van de nationaal-socialistische partij...
... zult u toch met trots de vlag van ons land op de Nanga Parbat planten ?
Hans Lobenhoffer. - Lutz Chicken.
Nog even een foto met uw mooie vrouw ?
En u bent ? - Horst Immendorf.
Een vriend van de familie. Ik hoef niet op de foto.
Wanneer verwacht u de kleine ? - Als m'n man 't basiskamp bereikt.
Hang de vuile was maar voor iedereen buiten.
Ik stap in. Heb je nog iets te zeggen ?
Best.
Ga dan maar.
Ik zie je over vier maanden weer.
Pas goed op haar, Horst. - Dat zal ik doen.
We reizen achtduizend kilometer...
... naar de op acht na hoogste berg ter wereld: de Nanga Parbat.
De Duitsers noemen hem 'Unser Berg': onze berg.
Al viermaal hebben ze geprobeerd hem te bedwingen.
Daar zijn elf klimmers bij omgekomen.
Het bedwingen van de Nanga Parbat is een obsessie geworden.
De trots van Duitsland is in 't geding.
29 juli 1939. We hebben kamp 4 al klaar, op 660 meter.
Voor ons zien we de Rakhiot-gletsjer. Een zware klim tegen de ijswand op.
De baby moet nu zo'n maand oud zijn.
Ik ben nogal in de war. Ik klim niet zo zelfverzekerd als anders.
Gaat het ?
- Moeten we naar beneden komen ?
Ik ben een klimijzer kwijt. Ga maar door.
We krijgen slecht weer. We gaan in de touwen.
Heb je je pijn gedaan ? - Een schrammetje. Ik ga wel voorop.
Steenslag. - Kijk uit, daar beneden.
Hou me vast.
Je had moeten zeggen hoe erg 't was. Wie weet kan ik 't dichtnaaien.
Het is niet jouw probleem.
Toch wel. Mijn leven hangt ervan af.
Als ik door jouw wond in gevaar kom, beschouw ik dat als mijn probleem.
Je hebt jezelf in gevaar gebracht, dus zeg maar niks.
Het is niet aan jou... - Hou je kop.
Als je nog 's liegt over een verwonding, zet ik je uit 't team.
Dat durf je niet.
4 augustus. Kamp 5. We hebben heel wat noodweer gehad.
M'n teamgenoten zijn bang voor lawines, dus we zitten hier vast.
Aufschnaiter zou nu juist een hoog kamp moeten opslaan.
Maar die idioot is het niet met me eens.
De anderen lijken het niet erg te vinden hier te zitten niksen.
Zoveel tijd om over jezelf na te denken, dat is niet goed.
Ik denk wel 's dat deze hele expeditie een vergissing is.
Rennen. Een lawine.
Laat alles achter.
Leg neer.
We gaan naar beneden. - Stuur die bangeriken naar kamp 2.
Ik ga wel alleen. Geef de beste een kans.
Dus hij vindt zichzelf de beste. - Ik kan vanavond kamp 6 halen.
Dan ben ik morgen boven. - We gaan naar beneden, als team.
Ik heb het verdiend om het te halen. - Dit is een bevel.
Kom mee.
Een foto van de Dalai Lama. Die zal u beschermen.
Nee, dat zegt me niks.
Een foto van de Dalai Lama. Neem hem nu maar. Hij zal u beschermen.
Goedemiddag, Herr Harrer.
Hopelijk zijn de Duitsers net zo snel uit Polen terug als u van uw berg.
Dan bent u vast sneller weer vrij.
Wat is dit ? Wie bent u ? - Het spijt me. U staat onder arrest.
Omdat ik de top niet heb bereikt ? - Helaas niet.
Duitsland heeft Groot-Brittannië de oorlog verklaard.
Daarom zijn alle Duitsers op Britse grond nu krijgsgevangenen.
Halt of ik schiet.
Ik ben Oostenrijker. Ik heb niks met die oorlog te maken.
Ik kan zelf wel lopen.
Ik loop zelf wel. Wat een belediging.
Je denkt dat je 't laatste woord hebt. Nou, mooi niet. Zwijnen.
15 oktober 1939
In het gevangenenkamp doe ik mezelf een belofte:
Dat ik voor de zonnewende van het nieuwe jaar naast Ingrid lig.
De Himalaya ligt voor ons. Daar ben je zo, om er vervolgens te verdwalen.
M'n vierde ontsnappingspoging mislukt ook alweer.
Hoe ver ben je nu gekomen ?
Ik heb nu alleen de twijfelachtige eer dat iedereen me kent.
Kon m'n hand maar opschrijven wat ik in m'n hart voel.
Doen de bewakers brieven voor jou op de post ?
Wil je deze op de post doen ?
Heinrich, heb je dit boek gelezen ? Het stond op jouw naam.
We moeten met je praten. - Waarover ?
Hierover.
Indrukwekkend. Wanneer gaan jullie ? - Na de moesson. En jij ?
Ik zie dat jullie mijn route door Tibet hebben gekozen.
Daar is nooit iemand uit teruggekeerd. Veel succes.
Wil je met ons mee ? - Hoezo ?
Jij bent kampioen uitbreken. Jouw ervaring is van grote waarde.
Hou alsjeblieft op met deze gênante poppenkast.
Elke keer als jij ontsnapt, wordt de wacht verdubbeld. Dat is lastig.
Ik reis liever alleen, maar fijn dat jullie aan me denken.
De postbode is geweest.
Beste Heinrich, onderteken alsjeblieft de scheidingspapieren.
Horst en ik willen zo snel mogelijk trouwen.
Over je brief: Ja, je zoon Rolf is geboren toen jij die berg beklom.
Hij is nu twee jaar en zegt papa tegen Horst.
Over een tijd vertel ik hem dat z'n vader in de Himalaya is omgekomen.
En dan ben ik nog aardig, want jij hebt dat kind nooit gewild.
Ik ben niet van plan om alles uit te praten, zoals je voorstelde.
Alles was me al duidelijk toen jij vertrok.
Ik vind het naar dat je gevangen zit...
... en ik hoop voor iedereen dat deze oorlog snel over zal zijn. Ingrid.
Ik ga met jullie mee.
Is dit jullie plan ?
Als je het mij vraagt, is dit belachelijk.
Daarom vragen we je ook maar niks.
Vouw de kaarten open. Draai je om.
Met je rug naar het hek. Vouw die kaarten open.
Doe het hek open.
Hou 's vast. Doe het hek open.
Ik ga in m'n eentje verder. Veel succes.
Eerste ontsnapping uit het kamp: 18 november 1939.
Rolf Harrer drieënhalve maand oud.
M'n dertigste verjaardag: 6 juli 1941.
Rolf Harrer precies één jaar, elf maanden en 26 dagen.
Laatste ontsnapping uit Dehra Dun: Rolf...
Noord-India
Neem er twee en ga lekker slapen. Ik stuur wel een rekening.
Wat doe jij hier ? - Ik miste je zo.
Ik dacht, ik wip 's langs.
En de anderen ? - De Italianen zijn gepakt.
Lutz en Hans werden ziek en moesten terug.
Wat vreselijk. - Dat zul jij wel erg vinden, ja.
Mag ik hier vannacht blijven slapen ? - Ga je gang.
Dat is erg vriendelijk van je.
Lekker. - Heb je ook nog een orkest bij je ?
Trouwens, de Japanners hebben zich teruggetrokken tot aan Shanghai.
Dus het wordt moeilijk om ze nog in te halen.
Voor mijn part gaan ze terug naar Tokio.
Hoe kom je dan weer in Oostenrijk ? - Dat wil ik niet.
Wat wil je niet ?
Ik wil niet terug. - Waarom niet ?
Zomaar niet.
Zeg m'n vrouw maar dat twee jaar kamp...
... net zoiets is als vier jaar huwelijk.
Ik ben blij dat ik van beide af ben.
Ik ga ook niet terug. Pas als de oorlog voorbij is.
Waar ga je dan heen ? - Naar Tibet.
En dan naar China. Misschien kan ik daar werk vinden.
En jij ? - Het is 2058 kilometer naar China.
Tibet is 68 kilometer.
Het is een lange reis, met zo'n zware bepakking.
Dat is allemaal eten. - Precies.
Van mij.
Jammer. Die bergen zijn verraderlijk. Je moet gletsjers over.
Met mij erbij heb je een kans.
Gezien jouw manier van klimmen maak ik zonder jou meer kans.
Maar met de grens van Tibet zit je ernaast.
Volgens mij is het 65 kilometer.
Wedden om een kilo eten ?
Je hebt alleen maar wat oudbakken crackertjes.
Maar ik heb gelijk. Ik win toch.
Duivels, ga weg.
Tibet, het dak van de wereld.
Alsof we een middeleeuws fort hebben beklommen dat over heel Azië uitziet.
Dit is het hoogste en meest geïsoleerde land ter wereld.
Daar is het: Tibet.
Precies 68 kilometer. - Gefeliciteerd.
Helaas heb je al opgegeten wat je had gewonnen.
Ja. Gewoon lachen en ja zeggen, dan komt het wel goed.
Wat je in zo'n kamp al niet leert.
Buitenlanders mogen Tibet niet in. - Toe, alstublieft.
Maar natuurlijk.
Vertaling overbodig.
Die zijn wel blij ons te zien. - Verbeeld je maar niks.
Tibetanen die in de handen klappen, verdrijven het kwaad.
We hebben voedsel nodig.
Ga maar naar de Garpon, de gouverneur van de provincie.
Er is voorspeld...
... in het testament van de dertiende Dalai Lama...
... dat onze godsdienst en regering van buitenaf worden aangevallen.
Als we onze grenzen niet bewaken...
... worden onze kloosters verwoest en onze landerijen in bezit genomen.
Dan zullen de Dalai Lama en alle gelovigen naamloos ten onder gaan.
Begrijpt u nu waarom buitenlanders niet welkom zijn ?
Ja, maar wij richten geen schade aan. We hebben voedsel nodig en...
Zijne Excellentie, de Garpon.
Uwe Eminentie, we zijn blij u te zien.
We willen onze excuses aanbieden... Hoe zeg je dat ?
En we hebben iets bijzonders voor u. - U hebt niets wat ik wil hebben.
Toe, dit is van ons. Lang leve Zijne Heiligheid, de Dalai Lama.
Dank u voor de foto. Ga nu terug naar India.
Twee dagen in Tibet en we worden er alweer uitgegooid.
Onze gidsen moeten ons naar de grens brengen, 40 kilometer verderop.
Als we weglopen, moeten ze ons doodschieten.
Dat zal wel een begroeting zijn. - Als ze me maar niet willen kussen.
We moeten inslaan, en ik ben blut. - Kijk mij maar niet zo aan.
We moeten eten. Weet je hoe laat het is ?
Dat heb ik van m'n vader gehad nadat ik de Mont Blanc had beklommen.
ledereen heeft de Mont Blanc beklommen. Ik zou dat horloge ruilen.
Hoe kom je aan dat jasje ?
Van een communistische soldaat uit China. Erg mooi.
Erg mooi, he ?
Dus je houdt wel van militaire uniformen ?
Ik heb Duitse legerlaarzen voor jou.
Wacht maar even.
Die geven we aan de bewakers.
Kijk.
Is dat wat voor jou ?
Zal ik je laten zien hoe Duitse soldaten marcheren ?
Je moet er zo bij kijken.
Heel goed. Jij moet nog een beetje oefenen.
Nu laat ik zien hoe Duitse soldaten rennen.
Je moet zo gaan staan. Ja, zo.
Wat denk je ?
De kust is veilig.
Weet je hoe laat het is ?
Ik moet zeker zo dankbaar zijn dat ik met jou reis, dat ik mag betalen ?
Jij bent zo'n groot man dat je niet hoeft bij te springen.
Is er iets, Peter ? - Ik moet opeens denken...
... aan wat je daarnet zei:
Als ik zo'n horloge had, zou ik het ruilen.
Je hebt er inderdaad niet een.
Smerige leugenaar, je hebt er drie.
Dit is rotzooi, van 'n medegevangene. - Wat maakt mij dat nou uit ?
Heb je nooit van principes gehoord ? - Hoe bedoel je ?
Wil je een horloge ? Neem er maar een, en hou je principes voor je.
Je bent een egoïstisch rotjoch. Zelfs nu loop je nog te gnuiven.
Je bent net een oud wijf. Wat wil je nou dan ?
Bied je excuses 's aan. Probeer 's wat wroeging te voelen.
Maar haal in elk geval die grijns van je kop.
Pak je klotehorloge en hou je bek.
Ik heb geen trek in een preek van een veredelde reisleider.
Je bent altijd alleen omdat er niemand met zo'n zak wil omgaan.
Neem ze alsjeblieft.
Het was fout van me om ze achter te houden.
Hou deze maar.
Die had ik ook niet verdiend.
Hou maar.
Hij is nu drieënhalfjaar.
Straks hoort hij dat ik in de Himalaya ben omgekomen.
En dat is maar goed ook.
Hoezo ?
Beter een dode vader dan een slechte vader.
Schrijf hem een brief.
Zeg hem dat je nog leeft.
Venetië.
Parijs. - Uwe Heiligheid, waar bent u ?
Het is tijd voor uw les.
Beste Rolf Harrer, je kent mij niet. Je hebt me nooit gezien.
Maar in m'n hart en gedachten neem je een grote plaats in...
... in dit verre land waar ik nu ben.
Stel je een plek voor die niemand kan vinden...
... die omgeven is door hoge bergen...
... en waar het even mooi is als in je dromen.
Dan weet je waar ik ben.
In Tibet gelooft men dat als je heel ver loopt, naar heilige plaatsen...
... je wordt gezuiverd van het kwaad.
Hoe zwaarder de reis is, hoe meer je wordt gezuiverd.
Ik loop al jarenlang van het ene verre oord naar het andere.
Net zo lang als jij nu leeft.
Ik heb het wisselen van de seizoenen gezien.
Ik heb de 'kiangs' naar het zuiden zien trekken en terug zien komen.
Op deze plek, waar de tijd stilstaat, verandert alles de hele tijd.
Ik ook.
Ik weet niet waar ik heen ga, en of ik zal worden gezuiverd.
Ik heb veel dingen gedaan waar ik spijt van heb.
Maar als ik tot stilstand kom, hoop ik dat je begrijpt...
... dat de afstand tussen ons kleiner is dan hij lijkt.
Je toegenegen vader Heinrich Harrer.
Sta op. Peter, sta op.
Je krijgt deze van me.
Geelkop. - Nee, wacht. We hebben niks.
Geef ons geld. - We hebben niks.
Geef me je horloge. - We hebben niks voor jullie.
Wacht.
Waar gaat u naartoe ?
De Heilige Stad: Lhasa.
Ik heb een vergunning. - Buitenlanders mogen Lhasa niet in.
We hebben toestemming om naar Lhasa te gaan.
Lhasa. Ik heb een vergunning.
eerstehulp trommel gebruiksaanwijzing
De geestelijk leider van Tibet hoort de mensen niet te bespieden.
Een maand geleden keken we de dood nog in de ogen.
Nu staan we aan de poorten van de verboden stad Lhasa.
Even moeilijk bereikbaar als Mekka...
... en even aantrekkelijk, omdat het verboden is voor buitenlanders.
Ondanks onze ellendige toestand lokt ons deze heilige stad...
... waar de Dalai Lama woont.
Slechts enkele buitenlanders waren hier geweest.
D-Day voor Geallieerden Duitse verdediging stort in
Is het voorbij ? - Nee, dat niet.
U kunt blijven eten, als u wilt.
Dat willen we heel graag.
Ik ben Tsarong. Welkom in m'n huis. - Ik ben Peter.
Mag ik u om een audiëntie verzoeken bij de Regent en de ministers ?
Het gaat om twee buitenlanders die in Lhasa zijn.
Met alle respect, Rimpoche...
... als u niet wilt dat China hier bondgenoten zoekt...
... is uw eis dat het geen monniken meer mag omkopen...
... niet bepaald een goede tactiek.
Ik vroeg de mening van de ministers, niet die van een secretaris.
Natuurlijk. Vergeef het me.
U kunt gaan. Ga de brief maar vertalen, zoals hij geschreven is.
Beseft u wat het betekent dat ze dit hebben overleefd ?
Als we ze terugsturen naar India, gaan ze de gevangenis weer in.
Maar ze hebben hier niets. Geen plek om te wonen.
Ik heb ze bij me thuis uitgenodigd.
Als u ze toestemming geeft om te blijven, natuurlijk.
Dus u hebt ze thuis uitgenodigd ?
Maar waarom ? - Je helpt iemand als dat nodig is.
Beest.
Ze zegt dat je stinkt.
U hoeft zich niet voor te stellen. Ik weet wie u bent.
Ik ben Pema Lha-ki.
Ngawang wil u iets geven, dus trek alstublieft uw kleren uit.
Opschieten. Ik heb niet de hele dag de tijd.
Nou, dat is erg aardig van die Ngawang.
En wie is onze weldoener ? - De secretaris van de ministers.
Hij wil u nieuwe kleren schenken. Zoekt u hier maar iets uit.
Ben je naaister ? - Ik ben kleermaakster.
De enige die in Calcutta is geweest...
... en deze rare kostuums kan namaken.
Dus ik mag kiezen ? - Ja, wat u maar wilt.
En dat kun je allemaal maken ?
Heel goed. Heb je dit ook gemaakt ?
Mooi, hoor.
Vind je dit mooi ? - Wat u ook mooi vindt.
Ik neem dit elegante tweed jasje en deze sportieve wollen broek.
Een goede keus.
En u, meneer ?
Misschien kun jij voor me kiezen.
Als u uw 'chupa' uittrekt, kan ik even de maat nemen.
Stilstaan, graag.
Even stilstaan, graag. - Sorry.
Niet bewegen, graag.
Zo kun je nooit vallen.
Bergen opwandelen is belachelijk. - Zo belachelijk is het niet.
Bekijk dit maar 's.
Toe maar.
Dat was nadat ik de Eiger had beklommen.
De Olympische Spelen. Een gouden medaille. Niet belangrijk.
Dat is een groot verschil tussen onze beschaving en die van jullie.
Jullie bewonderen degene die zich een weg naar boven baant.
Wij bewonderen degene die z'n ego aan de kant schuift.
Een Tibetaan zou zichzelf nooit zo op de voorgrond zetten.
Heren. Mr Aufschnaiter, Mr Harrer.
Kennen wij elkaar ? - Nee. Ik ben Ngawang Jigme.
Natuurlijk. - Vergeef het ons.
Dank u voor uw geschenk. Het is heel mooi.
Geen dank. 'Auf Wiedersehen.' We spreken elkaar vast nog wel.
Chinees gezantschap
Misschien kunt u ons uitleggen...
... waarom de ministers eisen dat de Chinese regering...
... geen financiële bijdragen meer levert...
... aan de Tibetaanse kloosters.
Staan onze giften uw regering niet aan ?
Ik kan niet voor de Regent en de ministers spreken.
Ik ben maar secretaris. - Maar niet lang meer, denk ik.
Ga zitten.
Een man met zoveel talent...
... is vast niet tevreden met het vertalen van brieven.
Uw diplomatie zou bij ons rijkelijk worden beloond.
Ik voel me al genoeg beloond als ik m'n land kan dienen.
Ik vraag u toestemming om te gaan.
We hebben blijkbaar allebei een kleermaker nodig.
Ja. Ik heb een... - Ga zitten.
Vind je ze mooi ? Je krijgt ze van me. - Maar ik eet bijna nooit vlees.
Hoezo ? - Het zijn messen.
Je doet ze aan je voeten om vlees te hakken.
Dit zijn schaatsen.
Je doet ze aan je voeten om te schaatsen.
Een soort dansen op het ijs.
Waarom ? - Waarom niet ?
Dit is ook weer zoiets belachelijkst.
Ik neem ze. Hoeveel...
Hiervoor ? Nee, tien.
En voor deze ook.
Heb je me gezien ?
Zag je dat ?
Heb je je pijn gedaan ? - Nee, niks aan de hand.
Kwam je met je hoofd op het ijs ? - Nee, ik vind het leuk.
Gewoon doorgaan. - Moet je mij zien.
Niet te veel naar de grond kijken, alleen naar m'n ogen.
Kijk me maar in de ogen.
Kan ik u helpen ?
Ben je gelukkig ? - Heel gelukkig.
Ik probeer me je voor te stellen, Rolf.
En dit is wat ik zie: een jongen die sterk is, en slim.
Een jongen die nieuwsgierig is naar het leven.
Een jongen die niet bang is om van z'n fouten te leren.
mei 1945
Hallo, getrouwde vrouw. - Hallo, vrijgezelle man.
Gefeliciteerd.
Het Japanse leger komt steeds meer in het nauw...
... door het communistische leger onder aanvoering van Mao Tse Tung.
Er gaan geruchten dat de communisten Noord- en Midden-China hebben bezet.
Dat is al een feit. Ngawang houdt me op de hoogte van het Chinese nieuws.
Hoe is het bij Kungo Tsarong ?
Geen idee. Ik ben vijf maanden geleden verhuisd.
Hebben we je al zo lang niet gezien ? - Blijkbaar.
Heb je het druk ? - Ja, vandaar. Ik heb het erg druk.
Ik moet de hele stad Lhasa in kaart brengen.
Maar jullie wonen te ver uit de buurt om op m'n kaart te komen.
We zijn op onze privacy gesteld.
Ja, dat is wel duidelijk.
En ben je nog een leuke vrouw tegengekomen ?
Vrouwen... In Oostenrijk lukte het al niet...
... dus met een Tibetaanse wordt het helemaal niks. Het antwoord is nee.
En jij ?
Het geluk van een vriend is een zegen.
Wat jammer dat je ons dit misgunt.
Je moet wel erg eenzaam zijn.
De oorlog is voorbij.
Hebben de communisten gewonnen ? - Jouw oorlog. Duitsland is verslagen.
Waar ga je naartoe ? - Naar huis. Naar Oostenrijk.
Mr Harrer, een brief.
We missen u.
Ik mis jullie ook.
Beste Mr Heinrich Harrer...
... u bent niet m'n vader, dus schrijf me alstublieft niet meer.
Rolf Immendorf.
Achtenswaardige Heinrich Harrer ?
Een brief voor u.
De achtenswaardige Harrer wil geen brieven meer.
Hij is van de Grote Moeder van de Dalai Lama.
Fijn dat u gekomen bent, Mr Harrer. - Dank u voor uw uitnodiging.
Kent u het protocol met betrekking tot m'n zoon ?
Niet precies. Ik weet dat je buigt en op de grond gaat liggen.
In aanwezigheid van Zijne Heiligheid moet u altijd staan.
U staat eerbiedig gebogen, met de handen gevouwen.
Als u zit, moet u altijd lager zitten dan hij.
Kijk hem nooit in de ogen. Spreek nooit voor hij dat doet.
Spreek hem aan met 'Uwe Heiligheid'.
Keer hem nooit de rug toe en raak hem nooit aan.
Hij is de reïncarnatie van Avalokitesjvara...
... de Bodhisattva van de Compassie.
Nadat hij was herkend, noemde men hem...
... Jetsun Jamphel Ngawang Lobsang Yeshi Tenzin Gyato:
Heilige Heer, Zachtmoedige...
... Welsprekende, Belezen Verdediger van het Geloof...
... Oceaan van Wijsheid.
Zijne Heiligheid de Dalai Lama wil u graag ontmoeten, Mr Harrer.
Daar hij u van z'n adviseurs niet onder vier ogen mag spreken...
... heeft hij me gevraagd u mee te nemen bij m'n maandelijkse audiëntie.
Ik voel me vereerd en ontroerd.
Geelkop.
Heb je ook haar op je armen en benen ?
En u ?
Het is me een eer u te ontmoeten.
Hou je van films ?
Ik heb al in geen acht jaar een film gezien, maar ik was er gek op.
Ik ook. - Dat is fijn om te horen.
Ik heb een projector. En films.
Ik wil hier, in het paleis, een filmhuis bouwen. Met zitplaatsen.
Dat is wel aan te raden. - Kun jij dat bouwen ?
Pardon ? - Een filmhuis.
Het mag van m'n adviseurs en je wordt goed betaald.
Bovendien moet je hier dan elke dag komen.
Dan kom je bij me langs en dan kunnen we gesprekken voeren.
Ik wil alles van je weten.
Waar ligt Parijs ? Wat is 'n molotov- cocktail ? Wie is Jack the Ripper ?
Je kunt me van alles vertellen.
Met genoegen, Uwe Heiligheid.
Wat is het probleem ?
Wat is er daar aan de hand ?
We mogen de wormen geen pijn doen.
In een vorig leven was deze worm misschien wel uw moeder.
We mogen hem geen pijn doen. Dat gaat niet.
De Tibetanen geloven dat alle wezens ooit hun moeder zijn geweest.
Daarom moeten we ze respecteren en in ere houden.
We mogen nooit iets wat leeft pijn doen.
Ons volk is gelovig. Daar houden ze zich aan.
Jawel, maar Uwe Heiligheid...
... met alle respect, maar we kunnen echt niet...
We kunnen niet alle wormen ontzien, als u dat theater ooit wilt zien.
Je bent slim. Bedenk er maar wat op.
En intussen mag je me uitleggen wat een lift is.
Antarctica ? Dat ligt helemaal onderaan.
Hier.
Heel goed.
Engeland.
Ik help u heus niet.
Hier ?
Schakelen.
Die ken ik. Toeteren.
De bocht om. Remmen.
Dat ministersgewaad is veel mooier dan dat bruine lor, nietwaar ?
Ga zitten, allemaal. - Dat is een hele promotie.
Ik wou niet altijd secretaris blijven.
Dat is wel duidelijk.
Gefeliciteerd.
Een slecht voorteken.
Op z'n hoofdkwartier...
... is Mao Tse Tung tot leider van de Volksrepubliek China uitgeroepen.
Hij zei dat het de taak van de communisten is...
... om het Chinese moederland te herenigen.
Hij verklaarde dat het koninkrijk Tibet daar ook toe behoort...
... en dat het zich bij de republiek moet aansluiten.
De Volksrepubliek China moet beseffen...
... dat de regering van Tibet geen buitenlandse heerser erkent.
We zijn 'n onafhankelijke staat.
Alle Chinese diplomaten moeten Tibet verlaten.
We wensen u een prettige reis terug naar uw vaderland China.
We wensen u een goede reis terug naar China.
We hopen dat u veilig in uw vaderland aankomt.
We wensen u veel geluk en voorspoed.
Laat me 's kijken.
Je hebt een erg lange levenslijn. Dat hebben de meesten hier niet.
Als we naar het licht gekeerd zijn, is het dag.
In de schaduw is het nacht.
Dus als de zon net opgaat in Lhasa...
... betekent dat dat hij ondergaat in New York of zoiets.
Daarom kan het niet overal even laat zijn.
Is dat een bevredigend antwoord ?
Vertel nog 's wat.
Wat wil je nog meer weten ?
Straks ga je de wereld van de massamedia binnen.
Van de hele wereld ?
Ik weet niet of de Tonga Eilanden erbij zijn, maar voor de rest: ja.
Luister jij naar nieuws uit je land ? - Uit Oostenrijk ? Nee, eigenlijk niet.
Licht me 's bij, Ku-Dun.
Maar het is je vaderland. - Nu niet meer.
Heb je er geen vrienden en familie ? - Een paar vrienden. Geen familie.
Hou die lamp 's stil, Uwe Heiligheid.
Hoe komt dat ? Zijn die allemaal dood ?
Er zijn ook nog andere zinsconstructies behalve de vraag.
Ik ben getrouwd geweest, maar ik ben gescheiden.
Wat had je dan gedaan ?
Ik wou geen kind, dus ging ik een berg beklimmen.
Heb je een kind, Heinrich ?
Ja, maar ik heb hem nooit gezien.
Ik zal je laten zien hoe dit ding werkt.
Trap dat gas 's helemaal in.
Fijne kerstdagen.
Fijne kerstdagen, Peter.
Is dit een speciale gelegenheid ? - Het is Kerstmis.
En dit is voor jou, m'n vriend.
Ik vond het in een winkeltje. Het heeft ver gereisd en is teruggekomen.
Dank je voor je vriendschap. Heinrich.
Het is niet te geloven.
Bedankt dat je me het leven hebt gered.
... bevrijd van de religieuze onderdrukker...
... en worden herenigd met... - Zet dat ding 's af.
... van China. Buitenlanders beheersen de corrupte regering.
Onze Tibetaanse kameraden moeten van hen worden bevrijd.
Een miljoen onderdrukten... - Hoeveel buitenlanders zijn hier ?
Jij, Heinrich... - Tibet zal worden bevrijd.
Hij vroeg naar u, Mr Harrer.
Ze verwoestten het dorp waar ik geboren ben: Takster, in Amdo.
Het was afschuwelijk.
Je hebt gewoon een nachtmerrie gehad.
Maar hij was zo echt. Waar kwam hij vandaan ?
Mijn geest kan zulke vreselijke dingen niet bedenken.
Ik kan niet slapen. Ik ben bang dat die droom weer terugkomt.
Dus jij kunt ook al niet slapen.
Vertel me 's een verhaal.
Over hoe je bergen beklimt. - Ja, daar val je wel bij in slaap.
Die verhalen vind ik zelfs vervelend. - Wat vind je er dan leuk aan ?
De absolute eenvoud, dat vind ik er mooi aan.
Als je klimt, is je geest helder.
Je kent geen verwarring. Je bent ergens op gericht.
Opeens wordt het licht helderder, geluiden worden mooier...
... en je voelt je vervuld van de krachtige aanwezigheid van het leven.
Zo heb ik me verder maar één keer gevoeld.
Wanneer dan ?
In jouw aanwezigheid, Ku-Dun.
De Chinezen hebben de grensgebieden al versterkt.
Ze hebben een dorp geplunderd en kloosters en geschriften verbrand.
Ze hebben zelfs...
Welk dorp ? - Takster, in Amdo.
Daar is Zijne Heiligheid geboren.
Kungo Tsarong, toen je minister van Defensie was...
... wilde je het leger reorganiseren. Kun je dat nu doen ?
Het leger van de Volksrepubliek telt een miljoen manschappen.
Wij hebben achtduizend man, vijftig stuks geschut en wat mortieren.
Dat is een hopeloze taak. - Dus je weigert ?
Nee, ik accepteer het aanbod.
Heren, u bent bekend met oorlog. Wat voor wapens raadt u aan ?
De Chinezen schijnen in het noorden op te rukken.
En Zijne Heiligheid ?
De glorie van een Britse kroning. Iets mooiers is niet denkbaar.
Je maakt maar een of twee keer in je leven mee...
... dat je beseft dat er geschiedenis wordt geschreven, zoals nu.
Over duizend jaar zullen school- kinderen de datum 12 mei 1937 leren.
Denk je dat de mensen ooit zo naar Tibet zullen kijken...
... en zich afvragen waar we gebleven zijn ?
Dat weet ik niet. - Heb je niet overal 'n antwoord op ?
Inderdaad niet.
Op de picknickplaats van de Tibetanen wordt een landingsbaan aangelegd...
... zodat er drie Chinese generaals kunnen landen.
Het Tibetaanse leger is op oefening.
Sommigen dragen maliënkolders, en ze hebben musketten en speren bij zich.
Een vredelievend land probeert tevergeefs een leger te vormen.
De angst voor de oorlog die ik bij hen zie...
... raakt in mij ook een gevoelige snaar.
De agressie van m'n eigen land, dat zwakkere volkeren wou onderwerpen...
... vervult me met schaamte.
Met een rilling denk ik eraan terug dat ik er zelf in geloofde.
Ooit was ik geen haar beter dan deze intolerante Chinezen.
Ze zeggen hier dat 'n vijand je helpt geduld en compassie te krijgen.
Ze zijn er rotsvast van overtuigd dat hun religie hen zal beschermen.
In afwachting van de generaals vinden er allerlei ceremonies plaats.
Er worden afbeeldingen van godheden gemaakt, van boter.
Ze smelten in de zon, als teken van vergankelijkheid.
De rijzende ster van Tibet, minister Ngawang...
... bracht z'n eigen offer om de Chinese generaals te begroeten.
De Chinezen verdienen het niet dat je hun vlag hijst.
Als je een sterke vijand omhelst, kan hij geen wapen op je richten.
In de politiek gaat het niet om eergevoel, beste vriend.
De geschiedenis herhaalt zich, zelfs in het paradijs.
Generaal, we gaan zo bij Zijne Heiligheid op audiëntie.
Generaal, de monniken zijn al dagen bezig met deze 'mandala' van zand.
Het is een symbool van verlichting en vrede.
Wij zitten niet lager dan hij.
Maar zo hoort het hier. - Ik kom wel naar beneden.
Dit zijn de generaals Chang Jing Wu, Than Gua en Than Gua San.
Ze verzoeken u om audiëntie.
Dat u veel geluk en voorspoed mag hebben.
Ze beloven ons autonomie en vrijheid van godsdienst...
... als wij ze als politiek leider accepteren.
Tot ik volwassen ben, is de Regent de politieke leider van Tibet.
U had hem om audiëntie moeten verzoeken om dit te bespreken.
Mijn ervaring met dit soort zaken is beperkt.
Ik ben maar een eenvoudige monnik.
Ik ken alleen de geschriften en de woorden van Boeddha.
Hij zei: Alle wezens beven voor de dood. 't Leven is ons allen dierbaar.
Als een man dat bedenkt, geeft hij geen aanleiding om te doden.
U moet begrijpen dat elke Tibetaan deze woorden in z'n hart draagt.
Daarom zijn we een vreedzaam volk, dat geweld uit principe verwerpt.
Ik bid dat u beseft dat dit onze kracht is, en niet onze zwakheid.
Ik dank u voor uw bezoek.
Een offer aan de verlichten.
Religie is vergif.
Vandaag hebben 84.000 manschappen...
... onder aanvoering van generaal Chang Jing Wu...
... de Tibetaanse grens bij Den-Go aangevallen.
Volgens het Tibetaanse leger is Chamdo in gevaar.
Ngawang Jigme, onze gouverneur, stuurt troepen op de Chinezen af...
... om ze tegen te houden.
Chamdo is onze toegangspoort. Als Chamdo valt, valt heel Tibet.
Als ik dat niet wist, was ik geen gouverneur.
U beseft toch wel dat onze mannen tot de laatste snik zullen doorvechten ?
Ze sterven liever dan dat ze zich overgeven.
We geven ons niet over zolang ik in Chamdo ben.
Neem contact op met Lhasa.
Direct. We vragen toestemming ons over te geven.
Maar... - Neem contact op, zei ik.
Vraag toestemming voor overgave. Direct.
We hebben de oorlog verloren. Deze overgave is ons doodvonnis.
En onze vriend Ngawang Jigme heeft het getekend.
Hij heeft Chamdo in de steek gelaten en het munitiedepot vernield.
Zonder wapens en munitie...
... was er geen hoop meer voor hen die wilden vechten.
Onze guerrilla's hadden de bergpassen nog jaren bezet kunnen houden.
In die tijd hadden we andere landen om hulp kunnen vragen.
Nu is alles verloren. Ze hebben de poorten ingebeukt.
Hallo, m'n vriend.
We hebben gedaan wat het beste was voor ons land. Voor Tibet.
Op weg naar Lhasa zag ik Tibetanen zulke jasjes dragen.
'Chinese soldaten. Ze geven ons eten, kleren en geld. Erg aardig.'
Dat iets onschuldigs als een jasje...
... zo'n reusachtige leugen kan symboliseren.
Na al die tijd begrijp je onze gewoonten nog steeds niet.
Het is onvergeeflijk om een geschenk terug te geven.
Iemand die z'n cultuur verloochent, moet niet gaan preken.
Vroeger had ik je dood gewenst, maar je schaamte zal je kwellen.
Die kwelling zal je leven beheersen.
Ik hoop dat je nog lang leeft.
We bidden dat Zijne Heiligheid de kracht vindt...
... om z'n volk te verenigen.
We verzoeken de regering van Tibet nederig...
... om de Dalai Lama z'n politieke volwassenheid te geven.
geef de macht aan de Dalai Lama
Het hele paleis is in rep en roer.
Ik verstop me een dag lang voor de wereld.
Dat valt in een glazen huis niet mee, he ?
Dat is 'Het maanlicht', van Debussy.
Wat weet je nog meer over dit liedje ?
Die daar, die en die.
Ik hoop dat u de uitnodiging voor de inwijding hebt ontvangen.
Het is de volgende week.
Zie ik er nu uit als een studiebol ?
Nee, hij staat je goed.
We hebben in Tibet een gezegde:
Kun je het probleem oplossen, dan is piekeren onnodig.
Kun je het niet oplossen, dan helpt piekeren niet.
Dus pieker niet zo, Heinrich.
Je moet weg uit Tibet, Ku-Dun. Je verkeert in levensgevaar.
Het is wel aanmatigend, maar ik heb alles al geregeld.
We gaan na de inwijding. Dat verwacht niemand.
Hoe kan ik m'n volk helpen als ik wegloop ? Wat ben ik dan voor leider ?
Ik moet blijven. Anderen dienen is mijn weg naar de bevrijding.
Dan ga ik ook niet. - Waarom niet ?
Jij bent mijn weg naar de bevrijding.
Boeddha zei: Je wordt niet verlost doordat je mij ziet.
Dat vereist veel oefening.
Dus werk hard en ga vol ijver op zoek naar je eigen verlossing.
Ik ben niet je zoon...
... en ik heb je nooit als m'n vader beschouwd.
Daarvoor gedroeg je je veel te informeel.
Denk je wel 's aan hem ?
Wat denk je dan ?
Het is niet echt een bewuste gedachte.
Maar het is er altijd.
Toen ik door Tibet trok, was hij bij me.
Toen ik naar Lhasa kwam, was hij bij me. Als ik naast je zit...
... is hij er ook.
Ik kan me de wereld zonder hem niet eens voorstellen.
Dan moet je naar huis gaan en een vader voor hem worden.
Ik weet het.
Je werk bij mij zit erop.
Je moet de inwijding wel zien. Ik wil dat je me in volle glorie ziet.
Met genoegen, m'n vriend.
Van de regering van Tibet aan de veertiende Dalai Lama:
We vragen u geestelijk en wereldlijk leider van uw volk te worden.
Ik leg me nederig neer bij uw gebeden en wensen.
Tussen mij en boterthee heeft het nooit geboterd.
Nee, één is genoeg. - We moeten ons aan 't gebruik houden.
De geliefde die vertrekt, krijgt nog een vers kopje.
Dat blijft onaangeroerd tot hij terugkomt.
Dat alle reizigers het geluk mogen vinden, waar ze ook gaan.
Dat ze zonder moeite mogen bereiken wat ze graag willen.
En als ze terugkeren naar hun eigen land...
... mogen ze dan in vreugde worden herenigd met hun familie.
Van Zijne Heiligheid.
Oostenrijk 1951
Rolf, kom 's kennismaken. - Nee, dat wil ik niet.
Mag ik ?
Rolf, doe maar rustig aan.
Goed zo, zoon.
Er zijn door de Chinese bezetting een miljoen Tibetanen gestorven.
Er zijn zesduizend kloosters verwoest.
In 1959 vluchtte de Dalai Lama naar India.
Daar werkt hij nog steeds aan een vreedzame oplossing met de Chinezen.
In 1989 won hij de Nobelprijs voor de Vrede.
Hij is nog steeds bevriend met Heinrich Harrer.
Nederlandse ondertiteling bewerkt door : Black Phantom